Bajki, klechdy i baśnie

Baśnie, które oddajemy w ręce publiczności, są opracowaniem dziś już wyczerpanych „Klechd, starożytnych podań i powieści ludu polskiego i Rusi“ K. Wł. Wójcickiego. Nie naruszając treści, pragnęliśmy klechdy te zmienić w tonie, a przytem wyrzucić z nich pierwiastki „nowelistyczne“, które, o ile nam sądzić wolno, nie mogły być własnością ludu, lecz są literacką przyprawą ich zbieracza. Niejedną z tych baśni słyszeliśmy w latach dziecięcych z ust pastuszków wiejskich: rytmiczna ich prostota uwięzła nam w pamięci na zawsze; dla przywrócenia ich kolorytu bardziej pierwotnego nie wahaliśmy się uciec tu i ówdzie do gwar ludowych, w których dusza ludu odzwierciedla się z natury rzeczy daleko silniej, aniżeli w języku warstw wykształconych. Liczyliśmy się przytem z wymaganiami piękna, w tym celu też, nie chcąc czynić z klechd drewnianego sztafażu dla tendencyj wychowawczych, tendencje te usuwaliśmy na plan dalszy; młodzież dojrzewająca sama je sobie wysnuje, małoletnim zaś umysłom wytłómaczą t. zw. „sens moralny“, jeżeli tego zajdzie potrzeba, rodzice lub nauczyciele, dla których zbiorek niniejszy oby stał się bodźcem do rozbudzania w powierzonych opiece jej dzieciach szczerej miłości ku pełnym poezji i prawdy życiowej podaniom naszego ludu. JAN KASPROWICZ.